Тасмағамбетовты не түлен түртті?
Қасиетті Ораза айт күні қазіргі уақытта Ұжымдық қауіпсіздік шарты ұйымының Бас хатшысы Иманғали Тасмағамбетов Қазақстан халқына бейне үндеу жасап, өзінің ішіндегі біраз шерін тарқатты.
Ол өзін соңғы уақытта ресейшіл деп айыптағандарға жауап берді. Ақпарат құралдарында өзінің Иманғали емес, Иванғали атанып жүргені Тасмағамбетовтың шымбайына қаттырақ батқанға ұқсайды.
– Менің өмір жолымды қалың қазақ біледі ғой деп ойлаймын. Егемен мемлекет болғалы ел игілігіне аз да болса, өз үлесімді қосқандаймын. Әрине, «ауыр жол атыңды сынайды, қиын іс адамды сынайды», деген. Осы жолда талай сый да, сын да болды. Оның ішінде қадіріңді байыптағандар да, жалған жала жауып, бос айыптағандар да болды. Дегенмен, сол жалған айыптарға көңіл бөлмедім. Сотқа жүгініп, кеткен есемді ешкімге артпадым. Өйткені, атам қазақ айтпақшы: «Ақтың отын ақымақ өшіре алмайды. Қашанда әр мәселенің әділдігін адам көрмесе де, Алла көреді», деген қағидаға сүйендім. Десе де, «өтірігі шындай, шыны Құдай ұрғандай» болған мынау әлеуметтік желіге сенген кейбір адамдар үндемегенді басқа теуіп, табанына тастауға даяр. Жағадан алып, жаныштауға құмар екендігіне көзім әбден жетті, - дейді Тасмағаметов.
Осыдан кейін Бас хатшы өзінің «жеті атасына тамыр жіберген» азамат екендігін, өзінің ұлтына, дәстүріне адалдығын атап өтеді.
– Ал енді бүгін ше? Туған жеріне салмағы жоқ, жел айдаған дәнсіз қауыз тәрізді кейбір бақытсыз жандар үшін мен «ресейшіл, сатқын екенмін». Сонда қалай? Келісімсөздің күші емес, зымыранның мысы басып тұрған мына заманда, халықаралық әскери ұйымға туған елімнің атынан барып, қауіпсіздік үшін отқа, мүдде үшін суға түскенім үшін бе? ...Жүрегің азаптан жарылайын деп тұрса да, қадіріңді білмегендердің алдында есеңді түсірме деген... Сондықтан, түсінгендерді бағалап, түсінбегендерді саралап өтетін өмір бұл.
...Қазір адамзат әлемі бұрын-соңды болмаған соғыс қаупінен арылмай тұр. Бұл соғыста жеңімпаз болмайды. Бәрі де жеңіледі. Мұндай жағдайда біреудің сойылын соғу – нағыз соқырлық. Ал өз ұлтына соғыс тілеу – қаныпезерлік болар еді.
...Осыдан кейін, «өз қазағын соғысқа тартып жатыр», деген қасаң әңгімеге қалай шыдайсың?
...Менің де, өмірімдегі ел-жұртым сеніп, мойныма артқан қай қызмет, қандай жұмыс болсын, ұялатын жерім жоқ! Мен үшін халқымыздың мүддесінен биік еш нәрсе болған емес. Бүгінде, елден жырақ жүрсем де, туған елдің әрбір жетістігі мен жемісі мәнді, сағынышы тәтті. Әрине, мен үшін еліміздің сенімінен шығу жолында, мемлекетіміздің мүддесін сыртта сақтап, жүргізудің маңызы өте зор. Оған қоса, мұндай мәртебелі міндеттің үдесінін шығуда, халқымыздың рухани қолдауы қашан да қымбат!, - деп аяқтаған Бас хатшы мәлімдемесін.
Қазір сарапшылар Тасмағамбетовтың үндеуін сан-саққа жорып жатыр. Тіпті кейбіреулер «рухани қолдаудың» арғы жағын Президент сайлауына дайындықпен байланыстыруда. Бұл қаншалықты қисынға келеді?
Жасыратыны жоқ, қазақ билігінің элитасында дәл Тасмағамбетов сияқты еңбек жолы өте бай шенеунікті кездестіре алмайсыз. Ол министр, Атырау облысының, Алматы мен Астананың әкімі болды. Вице-премьер, мемлекеттік хатшы қызметін атқарды. 2002-2023 жылар аралығында Қазақстан үкіметін басқарды, бұдан кейінгі жылдары Президент әкімшілігі жетекшісінің, Қорғаныс министрінің креслосында отырды. 2019 жылдың желтоқсанында 63-ке толған бойда Президент Тоқаев оны Қазақстанның Ресейдегі елшісі қызметінен зейнеткерлікке жіберді. Осыдан кейін хабарсыз кеткен Тасмағамбетов 2023 жылдың жаңа жылынан бастап Ұжымдық қауіпсіздік шарты ұйымының хатшысы қызметіне кірісті. Бұл лауазымға ол Тоқаевтың ұсынысымен барды ма әлде Путиннің таңдауымен келді ме, ол жағы белгісіз.
Бірақ Тасмағамбетовтың шенеуніктік жолы тақтайдай тегіс болды деуге келмейді, «соқтықпалы, соқпақсыз» тұстарының бар екендігі рас. Оның мемлекеттік қызметтегі «минустарын» іздеушілер Алматыдағы «Шаңырақ оқиғасына» көбірек шұқшияды. Тасмағамбетовтың бүгінде ең жағымсыз кейіпкерге айналып тұрған Назарбаевтың ең сенімді кадрі, оның саясатын қолдаушылардың бірі болғанын бетке басатындар көп. Алайда Тасмағамбетовты жақтаушылардың қатары да көп екендігін мойындау керек. Оның келесі Президент сайлауында бақ сынауы мүмкін бе? Әй, қайдам?!
Қазақстанда келесі президент сайлауының өтуіне әлі 4 жыл бар. Тасмағамбетов келесі жылы жетпіске толады. Жетпістен асып кеткен азаматтың президенттік таққа таласуға шамасы жете ме?
Бәлкім бұл мәлімдемені Тасмағамбетов Ақорданың немесе Кремльдің тапсырмасы бойынша жасаған шығар. Алайда бұл да қисынға келмейді. Өйткені соңғы апталарда Ресей мен Украина арасындағы соғыстың бағыты бітімге қарай бұрыла бастады. Мұндай жағдайда саяси ойын ұйымдастыру не үшін керек? Мұны мерзімінен бұрын өтетін президенттік сайлауы қарсаңындағы «ескі Қазақстанның» қасақана арандатуы деушілер де бар. Алайда бұл да құр долбар ғана.
Қалай болғанда да Тасмағамбетовтың халыққа арнаған үндеуін ары мен адамгершілігінің, дәлірегі абыройы мен атағының алдындағы ақталуы деп қабылдау керек сияқты. Кім біледі, танымал тұлғаға үндемей жүріп, іштей өлгенше, бір ақтарылып алу да қажет болған шығар.