Қазақстандағы жекеменшік мектептер оқушылар санын әдейі көбейтіп көрсетіп, балаларды әртүрлі ұйымдар арасында бірнеше рет ауыстырып, сол үшін бюджеттен ақша алып отырған. 

Жымқыру әрекеттері туралы Жоғары аудиторлық палатаның 2025 жылғы республикалық бюджеттің орындалуы жөніндегі үкімет есебіне жасаған қорытындысында айтылды.

“Жекеменшік мектептерді қаржыландыру жүйесі бөлшектенген әрі жеткілікті деңгейде бақыланбаған. Бұл деректерді бұрмалауға және бюджет қаражатын теріс пайдалануға жағдай жасаған”, – деп мәлімдеді Жоғары аудиторлық палата.

Есеп қорытындысында көрсетілгендей, жекеменшік мектептер оқушылар санын қолдан көбейтіп көрсеткен және балаларды мектептер арасында бірнеше рет ауыстырған. 1333 оқушы 5-тен 12 рет бір мектептен екіншісіне ауыстырылған.

Аудиторлардың дерегінше, мемлекеттік қаржыны қалтасына басу үшін кәсіпкерлер оқушылар санын қағаз жүзінде әдейі арттырған. Кейбір жағдайларда көрсетілген оқушы саны ғимараттың нақты сыйымдылығынан үш есе көп болған.

Әкімнің орынбасары қандастарды Павлодар облысына қағаз жүзінде ғана көшіріп 

Сондай-ақ Жоғары аудиторлық палата салық декларацияларында кірістерді төмендетіп көрсету фактілерін және жөндеу жұмыстары бойынша міндеттемелердің сапасыз орындалғанын анықтады.

Жекелеген мектеп иелері мәлімделген күрделі жөндеудің орнына арзанырақ косметикалық жөндеу жұмыстарын жүргізген.

“2025 жылы бюджеттен 559 жекеменшік мектепте оқитын 203 мыңнан астам баланың оқу ақысын төлеуге 149,2 миллиард теңге бөлінген. Бастапқыда 555 мектепті қаржыландыру жоспарланған еді. Соңғы бес жылда жекеменшік білім беруге жұмсалатын бюджет шығындары 20 есе артқан, ал оқушылардың нақты саны небәрі 6 есе ғана көбейген”, – делінген қорытындыда.

Жоғары аудиторлық палата жекеменшік білім беру саласындағы мәселелерге 2023 жылдың қорытындысы бойынша-ақ назар аударды. Аудиторлар бюджет шығындары артқанымен, білім сапасы жақсармағанын атап өткен: оқушылар білім жетістіктерін бағалау мониторингінде төмен нәтижелер көрсеткен, ал кейбір педагогтардың біліктілік деңгейі төмендеген.

2025 жылы оқушылардың сауаттылығын арттыруға мемлекет 19,1 млрд теңге бөлген. Есеп деректеріне сәйкес, бұл қаражат 99,5% игерілген.

Ашықтықты арттыру мақсатында 2025 жылдың соңына қарай Ministry of Finance of Kazakhstan жекеменшік мектептерді қаржыландыруды Orta-bilim.e-qazyna цифрлық платформасына көшірді. Бұл жүйе арқылы мемлекеттік білім беру тапсырысы аясындағы қаражаттың бөлінуін бақылау жоспарланған.