ҚР Әкімшілік-аумақтық статистикасы және реформаларды зерттеу агенттігі 2025 жылы Қазақстандағы ауылдық елді мекендердің саны 83-ке қысқарып, 6,1 мыңға дейін азайғанын хабарлады.

Бірінші кредиттік бюроның мәліметінше, ауылдар санының азаю үрдісі 25 жылдан бері жалғасып келеді. Алайда соңғы үш жылда қысқарту қарқыны айтарлықтай күшейген:

2020–2022 жылдары 46 ауыл жабылса,

2023–2025 жылдары 199 ауыл қысқартылған.

Жалпы алғанда, статистика қолжетімді кезең ішінде ел шамамен 1,8 мың ауылдық елді мекеннен айырылған.

Ауылдардың қысқаруына басты себеп – тұрғындар санының аз болуы. 2021 жылғы халық санағы деректеріне сәйкес, 2025 жылы қысқартылған 68 ауылда барлығы 1,5 мың адам тұрған, яғни бір ауылға орта есеппен 50 адамнан да аз келеді.

Кейбір елді мекендер мүлдем қаңырап бос қалған. Мәселен, Павлодар облысы аумағындағы Малая Парамоновка ауылында бірде-бір тұрғын тіркелмеген. Ал Солтүстік Қазақстан облысы құрамындағы Мирное мен Калиновка ауылдарында тиісінше бір және екі адам ғана қалған.

Қысқартылған ауылдардың шамамен 80%-ы Солтүстік Қазақстан облысы, Ақмола облысы және Павлодар облысы үлесіне тиесілі. Осы кезеңде 68 ауыл жабылып, тек бір жаңа ауыл – Ақмола облысы Целиноград ауданындағы Нұрлы елді мекені құрылған.

Қолданыстағы заңнамаға сәйкес, үш жыл қатарынан халқы 50 адамнан аспаған ауылдар есептен шығарылады. Мұндай елді мекендер жақын маңдағы ірі ауылдардың құрамына қосылады. Соңғы шешімді жергілікті атқарушы органдар тұрғындардың пікірін ескере отырып қабылдайды.

2025 жылы ауыл халқының өсімі тек Алматы облысы, Атырау облысы және Маңғыстау облысы өңірлерінде тіркелген. Қалған аймақтарда керісінше, миграция мен урбанизация үдерісіне байланысты ауылдар саны қысқаруда.

Сарапшылар бұл жағдайды ауылдық аумақтардағы демографиялық теңгерімсіздіктің тереңдеуімен байланыстырады. Шағын елді мекендерді сақтап қалу үшін инфрақұрылым, жұмыс орындары және әлеуметтік қызметтерді дамытуға бағытталған кешенді стратегия қажет.