Түркістан облысында аграрлық секторды жаңғырту мен өңірдің әлеуметтік дамуын қамтамасыз ету бағытында ауқымды жұмыстар атқарылып келеді. Соның ішінде су үнемдеу технологияларын енгізу мен ауыл шаруашылығын әртараптандыру – халықтың тұрмыс сапасын арттыруға тікелей әсер ететін негізгі факторлардың бірі. Бұл бағыттағы нақты нәтижелердің бірі – тамшылатып суару әдісімен егілген мақта алқаптарының көлемінің айтарлықтай ұлғаюы.

Биыл өңірде тамшылатып суару технологиясы енгізілген мақта алқаптарының көлемі екі есеге жуық артты. Егер өткен жылы Отырар ауданында алғаш рет 32 мың гектар жерге осы әдіспен мақта егілсе, биыл бұл көрсеткіш 52 мың гектарға жеткізілмек. Қазіргі таңда заманауи технология көмегімен 20 мың гектар жерге мақта тұқымы себіліп үлгерді. Бұл – ауыл шаруашылығында тиімді әрі үнемді тәсілдерге көшу арқылы өндіріс көлемін арттырумен қатар, табиғи ресурстарды сақтауға бағытталған маңызды қадам.

Түркістан облысы ағын судың шамамен 75 пайызын көрші елдерден алатынын ескерсек, су үнемдеу технологияларын енгізудің маңызы ерекше. Тамшылатып суару әдісі суды бірнеше есе үнемдеуге мүмкіндік беріп қана қоймай, өнімділікті 2-3 есеге дейін арттырады. Нәтижесінде өткен жылы өңірде алғаш рет әр гектардан 60 центнерге дейін өнім жиналып, жоғары көрсеткішке қол жеткізілді. Бұл ауыл шаруашылығындағы инновациялардың тиімділігін дәлелдеп отыр.

Аталған жетістіктер тек экономикалық емес, әлеуметтік тұрғыдан да маңызды. Өнімділіктің артуы шаруалардың табысын көбейтіп, ауыл тұрғындарының әл-ауқатын жақсартуға ықпал етеді. Сонымен қатар, тұрақты табыс көзі ауылдық жерлердегі әлеуметтік тұрақтылықты қамтамасыз етіп, көші-қон үдерістерін тежеуге мүмкіндік береді.

Өңірде мақтаны терең өңдеуге бағытталған ірі инвестициялық жобалар да жүзеге асырылуда. Отырар ауданында орналасқан көпсалалы кешен – соның айқын мысалы. Жобаның жалпы құны 146 миллиард теңгені құрайды, оның 86 миллиард теңгесі бүгінге дейін игерілген. Кешен кезең-кезеңімен іске қосылып, қазіргі таңда мұнда мақта өсірумен қатар, оны терең өңдейтін заманауи зауыт жұмыс істеп тұр.

Зауытта мақта бірнеше кезеңнен өтіп, толық өңделеді: алдымен шикізат тазартылып, кейін шитінен ажыратылады, содан соң дайын өнім тығыздалып, экспортқа жөнелтіледі. Өндірілген өнімнің басым бөлігі Қытай нарығына шығарылады. Кәсіпорын өткен жылы 34 мың тонна өнім өндірсе, биыл бұл көрсеткішті 80 мың тоннадан асыру жоспарланып отыр. Бұл – өндірістік қуаттың артып, экспорттық әлеуеттің күшейіп келе жатқанын көрсетеді.

Кешен аумағында жылына 50 мың гектар егіс алқабын тамшылатып суару жүйесімен қамтамасыз ететін өндіріс орны да іске қосылған. Сонымен қатар 30 мың гектар жердегі суару, бақылау және реттеу жұмыстары толық автоматтандырылған. Бұл еңбек өнімділігін арттырып, адам күшіне түсетін жүктемені азайтады. Қазіргі таңда зауытта 200-ден астам адам тұрақты жұмыспен қамтылған, бұл өз кезегінде ауылдық аймақтардағы жұмыссыздық деңгейін төмендетуге ықпал етеді.

Түркістанда тоқыма өнеркәсібін дамыту бағытында да жаңа кезең басталды. Өткен жылы өңірде толық циклді қамтитын мақта агроөнеркәсіптік кешені іске қосылып, енді жақын уақытта жіп иіру, мата тоқу және дайын өнім шығаратын цехтар жұмысын бастайды. Бұл бастама шикізатты сыртқа шығармай, оны өз ішінде өңдеуге мүмкіндік береді.

Жіп иіру цехында мақта талшығынан 10-нан астам түрлі жіп өндірілмек. Ал кешен толық қуатында іске қосылғанда жылына 11 мың тонна жіп, 47 миллион шаршы метр мата, 2 миллион дана төсек-орын жабдықтары мен 4 миллион көрпе шығару жоспарланып отыр. Мұндай көрсеткіштер еліміздің жеңіл өнеркәсіп саласын дамытуға, импортқа тәуелділікті азайтуға және ішкі нарықты отандық өніммен қамтамасыз етуге жол ашады.

Өндіріс орындары заманауи технологиялармен жабдықталып, барлық процестер автоматтандырылған. Бұл өнім сапасын арттырып, халықаралық стандарттарға сай бәсекеге қабілетті тауар өндіруге мүмкіндік береді. Зауыт зертханасында жұмыс істейтін мамандар өнім сапасын қатаң бақылауда ұстайды. Мысалы, зертхана қызметкері Нұрсұлу Қинаятқызы жіптің салмағын, ширатымдылығын, біркелкілігін және беріктігін тексеру арқылы сапаны қамтамасыз етеді.

Қазіргі таңда кәсіпорында 270 адам еңбек етуде. Ал жалпы жоба аясында мақта өсіру мен оны өңдеу кластерін дамыту арқылы 1270 адам тұрақты жұмыспен қамтылған. Жыл соңына дейін қосымша 2 мың жаңа жұмыс орнын ашу жоспарланып отыр. Бұл – өңірдегі әлеуметтік дамудың нақты көрсеткіші.

Инвестициялық жоба аясында Отырар ауданы мен Түркістан қаласында жалпы саны 14 зауыт салу көзделген. Қазірдің өзінде оның төртеуі жұмыс істеп тұр, ал биыл тағы жетеуі іске қосылады. Жобалар толық жүзеге асқанда 4 мыңнан астам адам тұрақты жұмыспен қамтылады деп күтілуде.

Жалпы алғанда, Түркістан облысында жүзеге асырылып жатқан бұл бастамалар – тек ауыл шаруашылығын дамытуға ғана емес, сонымен қатар өңірдің әлеуметтік-экономикалық әлеуетін арттыруға бағытталған кешенді саясаттың нәтижесі. Су үнемдеу технологияларын енгізу, өндірісті әртараптандыру, жаңа жұмыс орындарын ашу және халықтың табысын арттыру – барлығы да әлеуметтік дамудың маңызды құрамдас бөліктері. Мұндай жобалар алдағы уақытта өңір тұрғындарының өмір сапасын жақсартып, тұрақты әрі теңгерімді дамуға жол ашатыны сөзсіз.