Қазіргі қоғамда жұмыспен қамту мәселесі экономикалық өсімнің ғана емес, әлеуметтік тұрақтылықтың да негізгі көрсеткіштерінің бірі саналады. Жұмыссыздық деңгейінің артуы халықтың тұрмыс сапасына тікелей әсер етіп, кедейлік, әлеуметтік теңсіздік және көші-қон сияқты өзекті мәселелерді күшейтеді. Сондықтан мемлекет үшін тиімді жұмыспен қамту саясатын қалыптастыру – басты міндеттердің бірі.

      Осы орайда мемлекет тарапынан жүзеге асырылып жатқан бағдарламалардың маңызы зор. Кәсіптік оқыту, қайта даярлау курстары, жастар практикасы, қоғамдық жұмыстар сияқты шаралар жұмыссыз азаматтарды қолдауға бағытталған. Сонымен қатар шағын және орта бизнесті дамыту арқылы жаңа жұмыс орындарын ашу – жұмыспен қамтуды арттырудың тиімді жолдарының бірі. Кәсіпкерлікті қолдау тетіктері халықтың өз ісін бастауына мүмкіндік беріп, экономиканың жандануына ықпал етеді.

      2025 жылдың соңында Қазақстандағы еңбек нарығы  тұрақтылықты сақтап, жұмыспен қамту көрсеткіштері оң динамика көрсетті. Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің деректеріне сәйкес, желтоқсан айының соңына дейін жұмыспен қамту бағытында жалпы саны 26,5 мың іс-шара жүзеге асырылған. Бұл шаралар еңбек нарығындағы теңгерімді сақтауға және азаматтарды жұмыспен қамтуға бағытталған нақты қадамдардың бірі болды.

       Есепті кезеңде шамамен 2 мың адам кәсіптік оқытуға, қайта даярлауға және біліктілігін арттыру курстарына жіберілсе, 0,5 мың адам қоғамдық жұмыстарға тартылған. Бұл көрсеткіштер мемлекет тарапынан жұмыссыз азаматтарды қолдау мен олардың еңбек нарығына бейімделуіне жағдай жасалып жатқанын көрсетеді.

     2025 жылдың төртінші тоқсанында міндетті зейнетақы жарналары бойынша жұмыспен қамтылғандар саны 5 559 мың адамды құрады. Ал жалпы алғанда, ел экономикасында 9,3 миллион адам жұмыспен қамтылған. Оның ішінде 7,2 миллион адам немесе 76,9 пайызы жалдамалы қызметкерлер болса, 2,1 миллион адам немесе 23,1 пайызы өзін-өзі жұмыспен қамтығандар санатына жатады.

     2024 жылмен салыстырғанда жұмыспен қамтылғандар саны 106,5 мың адамға артқан. Әсіресе, жалдамалы қызметкерлер саны 154 мың адамға өскені еңбек нарығындағы тұрақты жұмыс орындарының көбейгенін көрсетеді.

       Салалар бойынша талдайтын болсақ, жұмыспен қамтылғандардың ең жоғары үлесі сауда саласында – 16,7 пайыз. Одан кейін білім беру – 13,2 пайыз, өнеркәсіп – 12,4 пайыз және ауыл шаруашылығы – 10,6 пайызды құрап отыр. Бұл көрсеткіштер ел экономикасында қызмет көрсету мен әлеуметтік салалардың маңыздылығы жоғары екенін білдіреді.

      Жалпы алғанда, 2025 жылдың қорытындылары Қазақстандағы еңбек нарығының тұрақты дамып келе жатқанын көрсетеді. Мемлекеттік бағдарламалар мен қолдау шаралары жұмыссыздық деңгейін төмен деңгейде ұстап тұруға және халықтың жұмыспен қамтылуын арттыруға оң ықпал етуде. Алдағы кезеңде бұл бағыттағы жұмыстарды жалғастыру, әсіресе сапалы жұмыс орындарын құру мен еңбек өнімділігін арттыру басты міндеттердің бірі болып қала бермек.

        Жұмыссыздықпен күресте тек мемлекеттік шаралар ғана емес, жеке бастың белсенділігі де маңызды. Әрбір азамат өз біліктілігін арттырып, жаңа мүмкіндіктерді игеруге ұмтылуы қажет. Еңбек нарығындағы өзгерістерге бейімделу – табысты болудың басты шарты.

        Қорытындылай келе, жұмыспен қамту мәселесін шешу – кешенді тәсілді қажет ететін күрделі үдеріс. Мемлекет, бизнес және қоғам бірлесе әрекет еткенде ғана бұл бағытта нақты нәтижелерге қол жеткізуге болады. Тұрақты жұмыспен қамтылған қоғам – елдің жарқын болашағының кепілі.

       Қазақстанда халықтың әлеуметтік осал топтарын қорғау – мемлекеттік саясаттың маңызды бағыттарының бірі. Әсіресе, мүгедектігі бар азаматтар мен асыраушысынан айырылған отбасыларға көрсетілетін қолдау жүйесі жыл сайын жетілдіріліп келеді. 2025 жылдың қорытындысы бұл бағыттағы жұмыстардың ауқымды екенін көрсетеді.

       Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің мәліметінше, 2025 жылы республикалық бюджеттен мүгедектік және асыраушысынан айырылу бойынша мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақыларға 655,7 млрд теңге жұмсалған. Сонымен қатар Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қорынан 90,3 млрд теңге көлемінде қосымша әлеуметтік төлемдер жүргізілген. Бұл мемлекет тарапынан әлеуметтік жауапкершіліктің жоғары деңгейде екенін аңғартады.

       Жыл қорытындысы бойынша мүгедектігі бар азаматтарға арналған мемлекеттік жәрдемақыны 553,9 мың адам алған. Ал асыраушысынан айырылу жағдайы бойынша 191,9 мың адам қамтылған. Бұдан бөлек, Мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру қоры арқылы еңбекке қабілеттілігінен айырылған 101,3 мың адам және асыраушысынан айырылған шамамен 68,6 мың отбасы әлеуметтік төлемдермен қамтамасыз етілген.

      2026 жылдың 1 қаңтарынан бастап ең төмен күнкөріс деңгейінің өсуіне байланысты барлық негізгі әлеуметтік төлемдер 10 пайызға ұлғайтылды. Бұл шешім халықтың табысын қолдауға және инфляциялық қысымды азайтуға бағытталған маңызды қадам болды.

      Жаңа мөлшерлемелерге сәйкес, жалпы ауру салдарынан мүгедектігі бар азаматтарға төленетін жәрдемақы көлемі айтарлықтай өсті. Атап айтқанда, І топтағы азаматтар үшін – 111 872 теңге, ІІ топ үшін – 89 498 теңге, ІІІ топ үшін – 61 021 теңге көлемінде белгіленді. Сонымен қатар еңбекке қабілеттілігінен айырылу бойынша орташа төлем 72 409 теңгені, ал асыраушысынан айырылу жағдайы бойынша 73 306 теңгені құрады.

     Қаржы министрі Мәди Такиев 2026 жылы халықты әлеуметтік қорғауға — 6,8 трлн теңге бағытталғанын айтты. «Әлеуметтік саладағы негізгі шешімдердің бірі — әлеуметтік төлемдерді тағайындаудың цифрлық тетіктерін дамытуды бастау, және проактивті форматқа көшу. Бұл адами факторды азайтуға, бюрократияны қысқартып, көмек көрсетуді жеделдетуге алып келеді», -деп атап  өтті ол.

      Жалпы алғанда, бұл көрсеткіштер мемлекет тарапынан әлеуметтік қорғау жүйесінің тұрақты түрде жетілдіріліп жатқанын көрсетеді. Алдағы уақытта да халықтың әл-ауқатын арттыру, әсіресе осал топтарды қолдау бағытындағы саясат өз жалғасын табары сөзсіз.