Қазақстанда соңғы жылдары «арақсыз ауылдар» көбейіп келеді. Бұл бастама қоғам арасында кең қолдау тауып, елдегі салауатты өмір салтын насихаттаудың тиімді үлгісіне айналып отыр. Қазіргі таңда республика бойынша 280-нен астам ауыл алкоголь өнімдерін сатудан толықтай бас тартқан. Мұндай ауылдарда ішімдік сатылмайды, қоғамдық тәртіп қатаң сақталады, ал тұрғындар арасында ауызбіршілік пен өзара сыйластық нығая түскен.

Мамандардың айтуынша, мұндай оң өзгерістердің нәтижесі статистикадан да байқалады. Соңғы жылдары халықтың алкогольге жұмсайтын шығыны азайып, арақ пен шарап өнімдерінің сатылымы төмендеген. Сонымен қатар жасөспірімдер арасындағы алкогольге тәуелділік көрсеткіші де қысқарған. Бұл — жастардың салауатты өмір салтына қызығушылығы артып келе жатқанын көрсетеді.

Дегенмен мәселе толық шешілді деуге әлі ерте. Бүгінде елімізде 90 мыңнан астам адам алкогольге тәуелділік бойынша есепте тұр. Мас күйде көлік жүргізу деректері де әлі азаймай келеді. Құқық қорғау органдарының мәліметінше, көптеген жол-көлік оқиғалары мен тұрмыстық жанжалдар дәл ішімдіктің әсерінен орын алады.

Мамандар алкогольдің адам денсаулығына аса қауіпті екенін айтады. Ішімдік ең алдымен адамның жүйке жүйесіне, жүрек пен бауырға кері әсер етеді. Ұзақ уақыт алкоголь тұтыну адамның психологиялық жағдайын бұзып, агрессияны күшейтеді. Соның салдарынан отбасылық кикілжіңдер, тұрмыстық зорлық-зомбылық, төбелес пен қылмыстық әрекеттер көбейеді.

Дәрігерлердің пікірінше, алкогольге тәуелділік — тек бір адамның емес, тұтас отбасының мәселесіне айналады. Себебі ішімдікке салынған адам жақындарының тыныштығын бұзып, балалар тәрбиесіне де кері ықпал етеді. Әсіресе жасөспірімдердің ерте жастан алкогольге әуестенуі олардың болашағына үлкен қауіп төндіреді.

Сондықтан бүгінде ел көлемінде зиянды әдеттердің алдын алу бағытындағы жұмыстар күшейтіліп келеді. Құқық қорғау органдары, дәрігерлер, теологтар мен қоғам белсенділері бірлесіп, халық арасында түсіндіру жұмыстарын тұрақты жүргізуде. Мектептерде арнайы кездесулер ұйымдастырылып, жастарға ішімдіктің зияны жан-жақты түсіндірілуде.

Осындай өнегелі ауылдардың бірі — Түркістан облысы Сарыағаш ауданындағы Мәдениет ауылы. Мұнда шамамен 1500-ге жуық халық тұрады. Ауыл тұрғындары бірлесе отырып, ішімдіксіз өмір салтын таңдаған. Соның нәтижесінде елді мекенде қоғамдық тәртіп нығайып, құқық бұзушылық азайған.

Учаскелік полиция инспекторы Мұрат Төлегеновтің айтуынша, соңғы екі жыл ішінде ауылда бірде-бір қылмыс тіркелмеген. Бұл — ауыл тұрғындарының ауызбіршілігі мен жауапкершілігінің нәтижесі.

Сонымен қатар полиция қызметкерлері құқық бұзушылықтың алдын алу бағытында үздіксіз түсіндіру жұмыстарын жүргізіп келеді. Ауыл тұрғындарымен кездесулер ұйымдастырылып, жастар тәрбиесіне ерекше көңіл бөлінеді.

Жақында Мәдениет ауылы «Ішімдіксіз ауыл» жобасына ресми түрде енгізілді. Бұл бастамаға жергілікті тұрғындар, ауыл ақсақалдары мен белсенді жастар бірауыздан қолдау білдірген. Тұрғындардың айтуынша, ішімдік сатылмайтын ортада адамдардың бір-біріне деген құрметі артып, тыныштық пен қауіпсіздік күшейген.

Түркістан облыстық полиция департаменті жергілікті полиция қызметі басқармасының бастығы Е. Өсербаев алкогольден бас тарту қоғамдағы дәстүрлі құндылықтарды нығайтуға және салауатты өмір салтын қалыптастыруға оң әсер ететінін атап өтті.

— Мұндай бастамалар ауылдардағы қоғамдық тәртіпті күшейтіп қана қоймай, жастар тәрбиесіне де оң ықпал етеді. Ішімдіксіз ортада құқық бұзушылық азайып, тұрғындардың қауіпсіздігі артады, — дейді ол.

Шынында да, бүгінде кейбір ауылдарда тұрғындар түнде үйлерінің есігін құлыптамайтын болған. Себебі ел ішінде сенім мен тыныштық орнаған. Бұл — ішімдіктен бас тартқан қоғамның нақты нәтижесі.

Ауыл тұрғындарының пікірінше, мұндай қадам ең алдымен болашақ ұрпақ үшін қажет. Себебі дені сау, тәрбиелі ұрпақ — ел болашағының кепілі. Ал салауатты өмір салтын ұстанған қоғамда береке де, бірлік те арта түседі.

Қазіргі таңда «арақсыз ауылдар» тәжірибесі республика көлемінде қызығушылық тудырып отыр. Көптеген өңірлер бұл бастаманы үлгі ретінде қабылдап, өз ауылдарында да енгізуге ниетті. Өйткені ішімдіксіз орта — қылмыстың азаюына, отбасы құндылықтарының нығаюына және халықтың өмір сапасының артуына ықпал ететін маңызды қадам.

Халық даналығында «Тазалық — саулық негізі» дейді. Ал зиянды әдеттерден арылған қоғам — қауіпсіз әрі жарқын болашақтың кепілі.